De (on)begrijpelijke verzameldrang van een lezer

leestijd: 4 minuten

Je hebt lezers en je hebt verzamelaars. Oké, nuancering: vaak zijn lezers ook verzamelaars, maar sommigen slaan erin door. Wat is dat toch met die verzameldrang?

Een zintuiglijke ervaring

Het is al even geleden dat ik ze geteld heb, maar destijds had ik zo’n tachtig ongelezen boeken op mijn plank staan. Nu zijn dat er ongetwijfeld meer. Honderd? Honderdvijftig? Als je mijn leefruimte binnentreedt, zie je de boeken. Het fenomeen boek is onderdeel van mijn leven: ik wil ze zien, erdoor omringd zijn, hun aanwezigheid voelen. Ik houd van die zintuiglijke ervaring: je hebt een boek in je handen, ruikt het – oud of nieuw – en de letters op het papier zijn een welkome afleiding van al het digitale in onze wereld. Het verhaal straalt, maar niet het medium. Toch is dat een ouderwetse mening, want velen lezen digitaal en hun verzameling ongelezen boeken is te vinden op een harde schijf in plaats van een kast of plank aan de muur.

Ik houd van die zintuiglijke ervaring: je hebt een boek in je handen, ruikt het – oud of nieuw – en de letters op het papier zijn een welkome afleiding van al het digitale in onze wereld.

Hij die slim wil zijn, zoekt zijn heil in boeken. Maar lezen alleen maakt je niet wijs. Lezen biedt je nieuwe perspectieven op het leven die je kunt gebruiken om je te ontwikkelen. Zo is de cirkel rond. Maar lezen is niet alleen ontspanning en ontwikkeling. Juist in een tijd waarin zo veel gedigitaliseerd wordt, is het lezen van gedrukte boeken een statement. Een huis vol boeken zegt: ik ontwikkel mezelf – zelfs al is het een huis vol met Suzanne Vermeer en Danielle Steel, want maar weinig mensen zullen de moeite nemen te lezen wat er op de ruggen staat.

Verzamelen om het verzamelen

Boeken zijn dus niet alleen om te lezen, ook om te laten zíén. Maar ik zet er mijn kanttekeningen bij. Boeken zijn bedoeld om te lezen, dus is het dan ook niet de respectvolle manier om dat te doen? Geef je anders niet toe aan een soort ontwikkeling van oppervlakkigheid? Maar boeken wórden ook gelezen en niet alleen gekocht om een huis mee aan te kleden. In mijn ogen wordt het problematisch wanneer je verzameling een dwangmatige vorm aanneemt. Wanneer je boeken koopt en ze niet leest, ze laat verstoffen en je de potentie eruit voelt wegtrekken.

In mijn ogen wordt het problematisch wanneer je verzameling een dwangmatige vorm aanneemt.

Maar waarom zou je dat doen? Ik heb een verklaring: het gaat om de kick van het kopen. Het tijdelijke geluksmomentje dat je ervaart als je het papieren geluk aanschaft. De valkuil is dat het een verslaving wordt en je blijft kopen en kopen om steeds maar die kick te krijgen. Bij een verzameldrang wordt de specifieke waarde van de boeken overschaduwd door een soort van trots om het aantal. En dan? Dan is je huis binnen een mum van tijd dichtgeslibd met boeken. Zonde.

Maakt het je echt gelukkig?

Volgens opruimexpert Marie Kondo mag je slechts houden waar jij een spark joy van krijgt. Pak een boek eens op. Word je er gelukkig van? Écht gelukkig, van dat specifieke boek? Als jij zo veel boeken hebt dat je ze onmogelijk kunt lezen, is de kans klein dat je van elk boek heel gelukkig wordt. Ik heb onlangs ruim vijftig boeken een tweede kans gegeven door ze te doneren aan een kringloopwinkel. Het is toch zo zonde om ze te houden terwijl ik er geen waarde meer aan hecht. Zo heb ik een hoop anderen blij kunnen maken met een leeservaring (hoop ik).

We leven in een deeleconomie waarin steeds meer interesse is voor spirituele wijsheden die hebben geleid tot een trend van het ‘ontspullen’

Het is niet heel gek dat we zo graag verzamelen. We verlenen onze identiteit tegenwoordig aan onze bezittingen, al is er een tegenbeweging die steeds meer aan populariteit wint. We leven in een deeleconomie waarin steeds meer interesse is voor spirituele wijsheden die hebben geleid tot een trend van het ‘ontspullen’. Bij het filteren van mijn boeken pas ik de KonMarie-methode toe. Ik pak er een op en denk: heeft dit nú nog waarde of slechts tóén? In het laatste geval bedank ik het boek voor de ervaring en verheug ik me erop dat het nu tijd is voor een ander om van het boek te genieten.

Ben ik tégen verzamelen? Helemaal niet. Maar als je een kleine selectie boeken hebt die jou een enorm geluksgevoel geeft, dan is dat toch veel meer bijzonder dan een wand vol boeken die jou geen spark joy geven? Natuurlijk, als het oude boeken zijn staat het supertof en dan geeft de oude uitstraling het geheel zijn waarde. Maar toch zie je vaak dat veel mensen verzamelen om het verzamelen en zo kostbare ruimte in hun huis obsessief vullen met boeken die ze nooit zullen lezen. Ieder zijn ding, uiteraard, maar ik verkies kwaliteit boven kwantiteit.

2 reacties

  1. Ik dacht vorig jaar net zo, en heb heel veel boeken weggegeven ………..en ik heb er zoveel spijt van !!!

    er gaat geen boek meer mijn huis uit als alleen om te lenen
    ik krijg geen boek digitaal gelezen, ik wil ruiken, voelen , terug kunnen zoeken, voor kunnen lezen , onderstrepen, eventueel uitknippen ect

    dus als je nog eens gaat ont spullen, doe je boeken in een doos en stuur ze naar me op, ik betaal graag de verzendkosten

  2. Harry Ketelaars

    Heb zelf al enkele keren zo’n opruimactie gehouden. Bij elkaar ruim twintig meter boeken weggegeven en naar de kringloop gebracht. Had daar bij sommige boeken later spijt van, conclusie……….heb ze weer opnieuw aangeschaft. Nee, niet om ze weer te lezen maar omdat ik last had van het feit dat ze niet meer waren en ik daar goede herinneringen aan had. Koop nu gemiddeld 4 tot 5 boeken per maand. Lees ik die allemaal in die maand uit? Nee, maar ik ga over enkele jaren met pensioen en heb dan een pracht bibliotheek opgebouwd waar ik en mijn vrouw heerlijk van kunnen genieten.
    Zo blijkt dat ieder er de eigen manier mee omgaat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *