Een pijnlijke manstructie in ‘De mythe van de gemaakte vrouw’

leestijd: 4 minuten

Ik hoop dat de denigrerende boodschap in dit pamflet mensen laat inzien dat dit niet de manier is naar een gelijkwaardige samenleving.

   Een manstructie ofwel ‘mansplaining’

Ewald Engelen, De mythe van de gemaakte vrouw. Uitgeverij Ambo|Anthos, 98 pagina’s.
beoordeling: ●○○○○

Een manstructie is het Nederlandse equivalent van ‘mansplaining’. Dat is wanneer een man een vrouw iets uitlegt wat vaak denigrerend overkomt, al dan niet zo bedoeld. Meestal gebeurt het bij discussies over feminisme en gendergelijkheid. Het ligt wat gevoelig als je je als man in het debat mengt. Daarom is het juist belangrijk het wél te doen, met de hoop dat het debat door vooruitgang ooit minder beladen wordt en met het risico dat je neergesabeld wordt met kritieken.

Daarom kozen filosofen Coen Simon en Frank Meester ervoor juist een man nieuw licht te laten schijnen op feminisme aan de hand van een fragment uit De tweede sekse van Simone de Beauvoir. Dat getuigt van moed van hen én van de auteur: Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn biografie staat niet dat hij zich identificeert als feminist. Dat is een mogelijke verklaring voor waarom het hier zo mis gaat.

   Misplaatste verantwoordelijkheid

Kort gezegd gaat het essay hierover. Engelen haalt feministen aan die van mening zijn dat het feminisme zijn focus heeft verschoven van gelijkheid naar gelijke kansen om mee te doen in onze verwoestende, kapitalistische maatschappij. De ironie is hier dat de auteur hierdoor een kritiek op de kapitalistische maatschappij bespreekt die niet samengaat met de boodschap van gendergelijkheid.

Dat het kapitalisme geen ideale constructie is, oké, maar dat betekent niet dat vrouwen zich daar buiten moeten stellen (hóé dan?) en niet dezelfde ambities als carrière gedreven mannen mogen hebben. Het is niet de verantwoordelijkheid van de vrouw om met een oplossing te komen voor een probleem dat is gecreëerd door mannen.

   Bijna onbegrijpelijk essay

Engelen gebruikt lange en ingewikkelde zinsconstructies die de aandacht van de boodschap naar de auteur brengen. Resultaat is een verslapping van de aandacht van de lezer en dat is zonde. Ook strooit hij met namen, vaak zonder context te bieden of een begrip uit te leggen. Hierdoor valt te betwijfelen wat de toegevoegde waarde daarvan is. Kennelijk is het niet belangrijk genoeg om het uit te leggen, zodat alle lezers de boodschap meekrijgen.

Voor de politiek geëngageerde Nederlandse lezer met voorkennis van feminisme is dit mogelijk een feest van herkenning. Hij haalt de veelal Amerikaanse geluiden naar de Nederlandse context, wat het onderwerp dichter bij de lezer brengt. De vraag is nu wat het doel is van dit essay als alleen mensen met dezelfde kennis als de auteur alles kunnen duiden.

   De man treft geen blaam

Frappant is dat de man volgens Engelen geen blaam treft. Dat blijkt uit de feministische theorieën die hij aanhaalt. Alles is te wijten aan ‘een economische orde die gewetenloze kapitaalbezitters in staat stelt hun predatoire instincten ongebreideld bot te vieren op kwetsbare en nietsvermoedende derden,’ waarmee hij doelt op de flora en fauna. Hij oppert een schadelijke relativering van het belang van gelijkheid in de maatschappij.

‘Wat heeft gendergelijkheid voor zin als we onze ogen sluiten voor het massale lijden van dier en mens in een voedselindustrie die in belangrijke mate voor die opwarming [van de aarde, AH] verantwoordelijk is?’ vraagt hij aan de lezer. Is de vrouw geen mens? De vrouw dient te zitten en lachen, maar als ze staat: dan vóór de áárde en niet zichzelf. Ik hoop dat de denigrerende boodschap in dit pamflet mensen laat inzien dat dit niet de manier is naar een gelijkwaardige samenleving.


Voor deze recensie heb ik een gratis recensie-exemplaar ontvangen van de uitgeverij.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *