Innovatie in het boekenvak: een complete leeservaring

leestijd: 5 minuten

Lezen is veel meer dan ontspanning, het is een ervaring. Je zintuigen staan op scherp, alsof je het echt ervaart… wat als dat nu écht kan?

Innovatie in het boekenvak

‘Begeerte, hunkeren, smachten, zuchten, dat is waar je naar kijkt. Hier, in die bruine teint. In die zachte glans. Verleiding. Vanaf zijn eerste uur tot hij oud is en nergens meer voor te porren, wil de mens verleiding proeven.’ Onno Wesseling neemt mij via zijn woorden in Suiker mee naar het Venetië aan het einde van de negentiende eeuw. Ik ruik, zie, proef de chocolade bijna die hier zo mooi wordt omschreven door meester-patissier L’Orsa aan zijn leerling Lennart. Lezen is tegenwoordig veel meer dan ontspanning, het is een ervaring. Je zintuigen staan op scherp, alsof je het echt ervaart.

Ik lees zelf enkel gedrukte boeken, omdat ik houd van die zintuiglijke ervaring: je hebt een boek in je handen, bladert erin, ruikt het – oud of nieuw – en de letters op het papier zijn een welkome afleiding van al het digitale in onze wereld. Het verhaal straalt, maar niet het medium. Toch bieden de technologische ontwikkelingen een hoop kansen om de ervaring nog meer te versterken. Wat als je de chocolade écht zou kunnen ruiken?

Als student Communicatie leer ik veel over innovatieve media. De wereld verandert en je kunt het beste meebewegen met de tijd. Alle technologische ontwikkelingen van nu bieden kansen voor creatieve innovatie. Dat is nog een gevoelig onderwerp in de boekenbranche, maar daar lijkt verandering in te komen. In het Boekenweekgeschenk van 2016 heeft de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) een extra dimensie aangebracht. Hierbij maakten ze gebruik van augmented reality: een extra laag over de werkelijkheid. Je kon de barcode scannen met een de Xpose Visual Search-app op je smartphone of tablet en zo zou je een filmpje te zien krijgen.

Uitgeverij De Crime Compagnie ging nog een stap verder met het smartbook. ‘Door middel van een combinatie van geluid en beeld wordt een nieuwe leeservaring gecreëerd zonder dat het afdoet aan het inbeeldingsvermogen of de fantasie van de lezer. Sterker nog, omdat meerdere zintuigen worden geprikkeld, beleeft de lezer het boek intenser,’ is er te lezen op de website. Het lijkt mij een duur project en ik weet niet of ze de investering zullen terugverdienen. Maar het biedt het heel nieuwe kansen. Lezen wordt zo meer dan ooit een samenspel tussen schrijver en lezer, én het technische team.

Muziek ter aanvulling op literatuur

Even terug naar onze tijd. Innovaties zijn vaak geldslurpende, langlopende projecten. Ook nu al wordt duidelijk dat lezen meer is dan enkel de tekst. Niet alleen bij het smartbook wordt er gespeeld met beeld en geluid. Wat dacht je van de populariteit van Storytel, een soort Elly’s Choice voor luisterboeken? Daar wordt heel goed rekening gehouden met de doelgroep. Connie Flipse zegt op haar blog Connie’s Boekenblog dat ze het erg goed vond dat de stemmen bij young adultboeken jeugdiger zijn. Het is een ervaring an sich en dat hebben uitgeverijen inmiddels ook door.

Bestsellerauteur Tess Gerritsen schreef voor haar thriller Spelen met vuur een stuk klassieke muziek. Haar boek gaat over een violiste die in een antiquariaat in Venetië een oud stuk bladmuziek vindt: Incendio. Als de vrouw het speelt in bijzijn van haar driejarige dochter lijkt het alsof de duivel het meisje bestuurt. Wat is de connectie? Je raadt het misschien al: dat was inderdaad het geschenkboekje van de Maand van het Spannende Boek 2014. Later heeft Gerritsen het herschreven tot een boek en na een terugkerende droom besloot ze het muziekstuk daadwerkelijk te produceren.

Een recenter voorbeeld hoort bij de nieuwe thriller van Saskia Noort, Huidpijn. Haar dochter Julia Noah heeft er een prachtige en heftige booktrack bij geschreven genaamd What to do? De Nederlandse feelgood-auteur Ellen Lina (Sky) is in samenwerking met een student bezig een nummer te produceren bij haar te verwachten roman Crash. Charlotte Wessels, zangeres bij de Nederlandse symfonische metalband Delain, heeft haar debuutnovelle The Deviant Hearts zelfs compleet vertaald naar een heel album. Dat gelijknamige album is een samenwerking met andere internationale muzikanten waarvoor het project Phantasma in het leven is geroepen. De sfeer sluit goed aan op het verhaal, waardoor het nog langer blijft hangen.

Het mag duidelijk zijn dat geluid een bijzondere toevoeging op een verhaal is. Het kan je hele beleving van een boek versterken. Nu we inmiddels wel weten dat het papieren boek en e-boeken prima naast elkaar kunnen bestaan, rijst de vraag: hoe kan het boekenvak innoveren? De eerste stappen zijn gezet, maar er is nog een lange weg te gaan. Inmiddels gaat mijn hart sneller kloppen bij het woord ‘smartbook’. Ik zal nog steeds niet gauw een e-boek lezen, maar als onderdeel van een complete leeservaring ben ik bereid het een kans te geven.

Wat vind jij van het smartbook?

Eén reactie

  1. Mmm ik denk wel dat het de toekomst is, want helaas willen de mensen steeds meer en altijd geluid om zich heen.
    Ik zelf vind de stilte een verademing , ik heb heel graag stilte.
    het irriteert mij mateloos dat in elke winkel , restaurant, pretpark ect echt dus overal muziek ( lees herrie ) op de achtergrond aanwezig moet zijn . ( het zal de leefdtijd wel zijn)
    dus voor mij een “stil boek” , met je eigen fantasie .
    mooi geschreven stukje Alex , en zet je aan het denken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *