Mounir Samuel: ‘Eigenlijk was dit altijd mijn geheime project’

leestijd: 4 minuten

In 2016 debuteerde journalist Mounir Samuel als romancier voor volwassenen met Liefde is een rebelse vogel. Ik recenseerde het voor de Boekenkrant. Mounir, voorheen bekend als Monique, wordt in interviews voornamelijk ondervraagd over zijn persoonlijke ervaring met genderfluïditeit. Ik belde met hem om de focus terug te brengen van de auteur naar het boek.

In Liefde is een rebelse vogel raakt een eenzame psychologe geobsedeerd door de bloedmooie en mysterieuze Zéta. Als Zéta ineens voor haar zit als patiënt, doet de psychologe iets wat haar haar baan kan kosten: ze nodigt haar uit thuis verder te praten. Het is het begin van een liefdesrelatie waarin elke vorm van zekerheid ontbreekt, behalve dat Zéta niet zal blijven. Mounir Samuel brengt zeer actuele thema’s onder de aandacht. De boodschap? De liefde opent je hart en je blik. Ze laat grenzen vervagen.

Het verhaal dat geschreven moest worden

Tien jaar lang schreef Mounir aan zijn roman. Ondertussen werkte hij als opiniemaker, politicoloog en Midden-Oostendeskundige. Hij werd bekend als vaste tafelgast bij Pauw & Witteman en schreef negen boeken. “Eigenlijk was dit altijd mijn geheime project,” vertelt hij me. “Ik vluchtte in journalistiek en reisreportages om dit verhaal niet te hoeven prijsgeven.” Hij moest door vele lagen van zelfcensuur, angst en schaamte breken. “Het is de typische worsteling die iedere schrijver heeft, maar die in mijn geval nog veel heviger was. Het boek gaat verder en mijn familie is conservatiever.”

Ik vluchtte in journalistiek en reisreportages om dit verhaal niet te hoeven prijsgeven.

In zijn worsteling heeft hij zichzelf moeten toestaan seksualiteit vrij te beschrijven. Veel mensen lezen het boek als autobiografisch zegt hij, ook al is het niet zo bedoeld. “Ik had geen idee dat mijn leven zo veel zou gaan lijken op dat van de personages. Toen dit verhaal zich aan mij openbaarde als een serie beelden in mijn hoofd was ik zestien. Ik leefde werelden ver van dit verhaal af.” Het verhaal is in die tien jaar nagenoeg hetzelfde gebleven, maar zijn schrijfstijl heeft zich ontwikkeld.

Een boek zonder labels

“Voor mij zit de doorbraak niet in de thema’s,” zegt Mounir, maar in het ontbreken van labels. “Ik wil mijn lezers meegeven dat er een veel grotere diversiteit in onszelf zit dan wij vaak aan onszelf durven toe te geven.” De enige keer dat labels wel worden gehanteerd, zegt hij, is door een medische diagnose van de psycholoog om haar cliënt beter te begrijpen, precies zoals wij in onze maatschappij doen. Hij vertelt me dat ieder detail in dit boek is uitgedacht. Als ik erover nadenk, besef ik dat dit element de lezer dwingt na te denken over het werkelijke nut van labels: verschaffen ze inzicht of bevorderen ze aannames?

Ik wil mijn lezers meegeven dat er een veel grotere diversiteit in onszelf zit dan wij vaak aan onszelf durven toe te geven.

Door de labels weg te nemen kan de lezer de personages zien voor wie ze zijn. “Je kijkt voorbij het lichaam en ziet een persoon,” zegt Mounir. Op dit punt denk ik na over mijn recensie in de Boekenkrant. Ik schrijf dat hij op een subtiele en kundige manier een heel controversieel onderwerp toegankelijk heeft gemaakt voor het grote publiek. Misschien is het niet toegankelijk gemaakt, maar simpelweg ontdaan van alle complexiteit. Wat overblijft is liefde.

Een gelaagde raamvertelling

Het boek gaat over meer dan gender. Daarom is het zo jammer dat de pers dit boek ziet enkel als een manier om over Mounirs persoonlijke ervaring met genderproblematiek te praten. “Ik word man noch vrouw, maar een object. Een fenomeen. Ik wilde in mijn boek geen fenomenen laten ontstaan.” Onderbelicht gebleven is bijvoorbeeld hoe hij de aandacht vestigt op economische verschillen, de vluchtelingenproblematiek, ongelijkheid tussen man en vrouw en kritiek op religieuze gemeenschappen zoals die van het orthodoxe christendom en de islam. “In dat opzicht heb ik geen utopisch boek geschreven.”

Een conclusie in dit verhaal is dat echte liefde soms betekent dat je de ander moet loslaten.

Ik wil meer begrijpen en besef dat één enkele lezing niet voldoende is om dit boek te doorgronden. Mijn handen kriebelen om het boek op te pakken voor een tweede lezing. Een laatste vraag. De titel. Het einde. Hoe zit dat? “Een conclusie in dit verhaal is dat echte liefde soms betekent dat je de ander moet loslaten,” zegt hij. Soms kun je dan pas je vleugels uitslaan. Dat heeft hij gedaan en dat is wat de personages doen. “Dat is wat dit boek ook zo persoonlijk en pijnlijk maakt.” Is het einde dan werkelijk een begin? vraag ik. “Zeker weten,” zegt hij. “De psycholoog kan loskomen van haar keurslijf.” Maar er is ook een parallel met hemzelf te vinden: na afronding van dit boek begon een nieuwe fase in zijn leven, als Mounir.

Mounir Samuel, Liefde is een rebelse vogel, Uitgeverij Jurgen Maas, 302 pagina’s, ISBN 978 94 919 2125 4
Hartelijk dank aan uitgeverij Jurgen Maas voor het beschikbaar stellen van exemplaren voor deze winactie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *